image_printپرینت خبر

 

🔸اوتیزم اسپئکتروم پوزوق‌لوغونون نیشانه لری

اوتیزم ان ائرکن ۸ آیلیق ایکن اؤزونو گؤستریر. ۱۸ آیلیق ایکن تئست‌لرله یوخلاناندا نتیجه آلینیر. گووه‌نیلیر بیر کلینیک تشخیصی اوچون ۳ یاشی بیتیرمه‌سی گؤزلنمه‌لی‌دیر.
گؤز تماسی، سس‌لندییینده دؤنوب باخماسی و اشارت ائتمه‌سی نورمال گلیشیم (رشد) آچی‌سیندان اؤنملی‌دیر. نیشانه‌لری اوتیزم ایله قاریشان خسته‌لیک‌لر واردیر. اؤزل‌لیک‌له دیل پروبلئم‌لری‌نین بعضی فورم‌لاری اوست- اوسته دوشور.
-گؤزله باغلانتی قورا بیلمه‌مک
-یاشیدلاری ایله دوست‌لوق قورا بیلمه‌مک
-باشقالاری ایله اَیلنجه، ایلگی و یا باشارینی پایلاشماغا قارشی ایلگی‌سیزلیک
-ائمپاتیا (همدلی)نین اولماماسی؛ اوتیستیک‌لر باشقالاری‌نین آجی و اوزونتو کیمی دویقولارینی آنلاماقدا چتین‌لیک چکه بیلرلر
-دانیشماغی اؤیرنه بیلمه‌مک یا دا دانیشماق‌دا گئجیکمک. اوتیستیک‌لرین ۴۰%-ی اصلن دانیشماز.
-صحبت ائتمه‌یه باشلاماقدا چتین‌لیک چکمک یا دا باشلامیش دانیشماغی داوام ائدیرمک‌ده زورلانماق.
-قالیب‌لاشمیش و یا سورکلی تکرارلانان دانیشماق
-عئینی شئی‌لری ائتمک‌ده اصرار، تکرارلانان قایدالارا جیددی باغلی اولماق
-هیجانین آز- چوخ تحریک اولماسی
-ائشیدن‌لری‌نین باخیش آچیسی‌نی آنلاماقدا چتین‌لیک چکمک. اؤرنه‌یین، قارشی‌سینداکی آدامین شوخلوغونو آنلامایا بیلر. کلمه‌لری قاوراییر و باشا دوشور آما ایما ائدیله‌نی و نظرده توتولان شئیی باشا دوشه بیلمیر

🔸اوتیزم فرقینده‌لیک گونونون تاریخچه‌سی

۲ آوریل، بوتون دونیادا اوتیزم قونوسوندا بیلگی‌لنمه یاراداراق اوتیزم‌دن قایناق‌لانان موشکول‌لره چاره یاراتماق آماجی‌یله، ۲۰۰۸ ایلینده بیرلشمیش میللت‌لر طرفیندن «دونیا اوتیزم بیلگی‌لندیرمه گونو» اولاراق اعلان ائدیلدی. هر ایل «اوتیزم بیلگی‌لندیرمه آیی» اولان آوریل آیی بویونجا دونیانین باشاباشیندا اوتیزمین مسئله‌لری و چاره یول‌لاری دانیشیلیر، آراشدیرمالارین تشویق ائدیلمه‌سی و ائرکن تشخیص ایله درمان‌ین یایقین‌لاشدیریلماسی هدف آلینیر.

🔸اوتیزم اسپئکتروم پوزوق‌لوغو نوع‌لاری

اوچ تیپ اوتیزم اسپئکتروم پوزوق‌لوغو واردیر:

۱-اوتیزم/ بونا بعضن «کلاسیک»اوتیزم دئییلیر. «اوتیزم» کلمه‌سی‌نی ائشیدینجه چوخ‌لاری بئله دوشونور. اوتیستیک پوزوق‌لوغو اولان اینسان‌لاردا عمومیت‌ده اؤنملی دیل گئجیکمه‌لری، اجتماعی و ایله‌تیشیم موشکول‌لری و غیرعادی داورانیش‌لار و ایلگی آلان‌لاری واردیر. اوتیستیک پوزوق‌لوغو اولان بیر چوخ اینسان دا ذهن‌سل معلول‌دور.
۲-آسپئرگئر سندرومو/ آسپئرگئر سندرومو اولان اینسان‌لاردا عمومیت‌ده خفیف اوتیستیک پوزوق‌لوق نیشانه‌لری واردیر. اجتماعی چتین‌لیک‌لری، غیر عادی داورانیش‌لاری و ایلگی‌لری اولا بیلر. آنجاق، عمومیت‌ده دیل و یا ذهن‌سل معلولیت‌لری یوخ‌دور.
۳-یایقین گلیشیم‌سل (رشدی) پوزوق‌لوق/ بونا بعضن «آتیپیک اوتیزم» و یا PDD-NOS دئییلیر. اوتیستیک پوزوق‌لوق و یا آسپئرگئر سندرومو اوچون بعضی معیارلارا اویان، آنجاق هامیسینا اویمایان اینسان لارا آتیپیک اوتیزم تشخیصی قویولا بیلر. بو اینسان‌لار عمومیت‌ده اوتیستیک پوزوق‌لوغو اولان‌لارا گؤره داها آز و داها خفیف نیشانه‌لره صاحیب‌دیر. بلیرتی‌لر تکجه اجتماعی و ایله‌تیشیم موشکول‌لره سبب اولا بیلر.

🔸اوتیزم درمانی

ایندیلیک‌ده اوتیزم سپئکتروم پوزوق‌لوغو اوچون تک بیر استاندارد تداوی یوخ‌دور. آنجاق نیشانه‌لری ان آزا ائندیرمه‌نین و یئته‌نک‌لری ان اوست سویه‌یه چیخارتمانین بیر چوخ یولو واردیر. اوتیزم سپئکتروم پوزوق‌لوغو اولان اینسان‌لار، اویقون درمان‌لار و مداخیله‌لرله، بوتون یئته‌نک‌لرینی و باشاری‌لارینی قوللانما شانسینا صاحیب اولورلار. ان ائتکی‌لی درمان‌لار و مداخیله‌لر هر اینسان اوچون عمومیت‌ده فرقلی‌دیر. بعضی دوروم‌لاردا درمان، اوتیزمی اولان اینسان‌لارین نورمال اینسان لار کیمی یاشام سورمه‌سینه یاردیمجی اولا بیلیر. بو آماج‌لا داورانیش‌سال ائییتیم (آموزش رفتاری) و اؤزل تئراپی‌لر اویقولانیر. اویقولانان درمانین عایله‌یه اویقون اولماسی دا اؤنملی‌دیر. دایشما تئراپی‌‌سی، حرکت قوه‌لری یئته‌نک‌لرینی آرتیرماغا یؤنه‌لیک تئراپی‌لر، اجتماعی ارتباط باشاریسی‌نی قازاندیرماغا یؤنه‌لیک تئراپی‌لر، اویقولانان درمان‌لار آراسیندادیر.

دئپرئسیون، دقت چاتیشمازلیغی- هایپئر اکتیولیک (بیش فعالی)، فیکیر وسواسی خسته‌لیک‌لری کیمی اوتیزمی مشایعت ائدن حال‌لاردا درمان‌لاردان ایستفاده ائدیله بیلر.